|
بررسی نقش مشارکت شهروندان در بهینهسازی طراحی پارکهای شهری (نمونه موردی: پارک نرگس کرج)
|
زینب انصاری جابری   ، مهدی خان سفید* ، محسن کافی ، امیر علم بیگی |
| دانشگاه تهران |
|
|
چکیده: (3 مشاهده) |
مشارکت فعال شهروندان در توسعه و مدیریت شهری، بهویژه در حفظ و گسترش فضاهای سبز، نقشی حیاتی در پویایی شهرها ایفا میکند. این تعامل نهتنها کیفیت زندگی ساکنان را ارتقا میبخشد، بلکه با تقویت حس تعلق مکانی، بستری برای شکلگیری جامعهای منسجم و پایدار فراهم میآورد. بااینحال، بسیاری از پارکهای محلهای با نیازهای واقعی کاربران همخوانی نداشته و این شکاف به کاهش کارایی و افزایش هزینههای نگهداری میانجامد. پژوهش حاضر باهدف بررسی نقش مشارکت شهروندان در بهینهسازی طراحی پارکهای شهری و تقویت حس تعلق مکانی، با رویکرد ترکیبی متوالی در سه مرحله اجرا شد: (۱) مطالعه اکتشافی در سه کلانشهر تهران، شیراز و کرج از طریق مصاحبه با متخصصان شهرداری، (۲) کارگاه طراحی مشارکتی با حضور ۵۰ نفر از کاربران پارک نرگس کرج، و (۳) پیمایش کمی با ۳۸۴ پرسشنامه. دادههای کیفی با نرمافزار MAXQDA و روش کدگذاری استقرایی تحلیل شد و نشان داد مهمترین دغدغه کاربران، کمبود امنیت (۳۴ تکرار)، سرویسهای بهداشتی و فضاهای ویژه کودکان و سالمندان است. تحلیل کمی با مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) در نرمافزار Smart-PLS نشان داد «مشارکت» با «رفتار سیستم» (668/9=T) و «کاهش موانع مشارکت» (272/2=T) بیشترین ارتباط معنادار را دارد. یافتهها حاکی از آن است که مشارکت پایدار بیش از مشوقهای مالی، بر پیوند با فرهنگ محلی، احساس امنیت و اعتماد متقابل استوار است. همچنین سالمندان بهعنوان «یاوران پارک» ظرفیت بالایی برای مشارکت فعال دارند. در مقابل، روشهای سنتی آموزش و فرهنگسازی بهتنهایی تأثیر معناداری بر مشارکت ندارند و لازم است به سمت تجربههای عملی و میدانی حرکت کرد. مدل مشارکت ترکیبی (حضوری و غیرحضوری) ارائهشده در این پژوهش، گامی فراتر از رویکردهای تکبعدی پیشین است و میتواند الگویی کارآمد برای طراحی و مدیریت پارکهای محلهای در ایران باشد. بر اساس یافتهها، پیشنهاد میشود حداقل %۱۰ از بودجه سالانه پارکها به برنامههای آموزشی و فرهنگی اختصاص یابد، سالمندان در مدیریت پارکها توانمندسازی شوند و بسترهای تعامل دیجیتال برای گزارش مشکلات و تبادل نظر فراهم آید.
|
|
| واژههای کلیدی: واژگان کلیدی: پارک محلهای، طراحی مشارکتی، فضای سبز شهری، مدلسازی معادلات ساختاری، مشارکت شهروندی. |
|
|
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1405/4/13 | پذیرش: 1405/5/25 | انتشار: 1405/6/18
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
