برای توسعه فضاهای سبز پایدار، بررسی گیاهان مورد استفاده در فضاهای سبز شهری از اهمیت بالایی برخوردار است. این فضاها تحت نظارت و مدیریت انسان برای بهبود شرایط زندگی و رفاهی شهروندان در شهرها ایجاد و حفظ میشوند. ویژگیهای زیباشناختی و اکولوژیکی از جمله معیارهای اصلی برای انتخاب درختان و درختچههای زینتی برای پارکهای شهری هستند. پژوهشهای فراوانی در رابطه با نحوه انتخاب گیاهان در فضای سبز انجام شده است اما پژوهشهایی که بهطور خاص، ویژگیهای زیباشناختی درختان و درختچههای زینتی را مورد ارزیابی قرار دهند، کمتر دیده شده است. این تحقیق به شناسایی و اولویتبندی درختان و درختچههای زینتی در فضای سبز شهری منطقه چهار رشت از نظر کارشناسان میپردازد. برای بررسی نتایج و آنالیز دادهها از سه روش ایاچپی AHP(وزندهی و رتبهبندی شاخصها)، روش تاپسیس TOPSIS (رتبهبندی درختان و درختچهها بر اساس شاخصها) و روش ویکورVIKOR(رتبهبندی چند معیاره بر اساس معیار خاص “نزدیکی” به راهحل “آرمانی”) استفاده گردید. نتایج این پژوهش نشان داد با توجه به شناسایی هفت شاخص و تعداد هشت درخت و درختچه، در بین شاخصهای درختان، زیباییمنظر با ضریب 145/0 و زیبایی برگ با ضریب 125/0 رتبههای اول و سوم را به خود اختصاص دادند و همچنین شاخص اکولوژیک مقاومت به گرما با ضریب 138/0 در رتبه دوم و جایگاه بالایی را به خود اختصاص داد. شاخصهای الگوی شاخهبندی و ارتفاع درختان به ترتیب با ضرایب 05/0 و 055/0 رتبههای آخر را بهدست آوردند. در بین شاخصهای درختچهها شاخص زیباییمنظر با ضریب 138/0 و رنگبندی گل با ضریب 094/0 رتبههای اول و سوم را به خود اختصاص دادند و همچنین شاخص اکولوژیک مقاومت به گرما با ضریب 121/0 در رتبه دوم و جایگاه بالایی را به خود اختصاص داد و شاخصهای زیبایی برگ و مقاومت به سرما با ضرایب 054/0 و06/0 در رتبههای آخر قرار گرفتند. در بین درختان، درخت آزاد با ضریب 869/0 رتبه اول و درختان انجیلی و جینکو با ضرایب 802/0 و 745/0 در رتبه دوم و سوم قرار گرفتند و درختان لرگ و سفیدپلت با ضرایب 228/0 و 240/0 رتبههای آخر را از دیدگاه کارشناسان به خود اختصاص دادند. در بین درختچهها، درختچه ارغوان با ضریب 996/0 رتبه اول و درختچههای توری و شیشهشور بهترتیب با ضرایب 829/0 و 821/0 رتبههای دوم و سوم را در بین درختچهها از نگاه کارشناسان در فضای سبز منطقه چهار شهر رشت بهدست آوردند ضمناً درختچههای دوتسیا و یاس زرد با ضریبهای 286/0 و 358/0 در رتبههای آخر قرار گرفتند. همچنین در آنالیز دادهها به روش ویکور نیز نتایج مشابه بهدست آمد که با توجه به روش بهکار گرفته شده، میتوان انتخاب گیاهان را از روشهای تاپسیس، ایاچپی و ویکور در اولویت قرارداد و در اقلیمهای مشابه نیز بهکار برد.
Tohidi T D, Khaledian M R, Hassanpour Asil M, Hatamzadeh A, Ghasemnezhad M. Evaluation of the aesthetic and ecological traits of ornamental trees and shrubs in urban green spaces (case study: region four of Rasht city). FOP 2025; 10 (2) :353-380 URL: http://flowerjournal.ir/article-1-350-fa.html
توحیدی طاهر دلجوی، خالدیان محمدرضا، حسنپور اصیل معظم، حاتمزاده عبدالله، قاسمنژاد محمود. ارزیابی ویژگیهای زیباشناختی و اکولوژیکی درختان و درختچههای زینتی در فضای سبز شهری (بررسی موردی: منطقه چهار رشت). گل و گیاهان زینتی. 1404; 10 (2) :353-380
