گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان
چکیده: (1405 مشاهده)
کلم زینتی (Brassica oleraceae L.)از تیره Brassicaceae میباشد. افزایش بیش از اندازه نمکها یکی از مهمترین تنشهای محیطی است که بر رشد و نمو گیاهان اثر میگذارد. بنابراین یافتن راهی برای کاهش این تنش و امکان کشت در این نوع خاکها ضروری است.بدین منظور جهت بررسی اثر عصاره جلبک اسپیرولینا (Arthrospira platensis)و جلبک قهوهای (Polycladia indica)بر کاهش اثر تنش شوری در گیاه کلم زینتی، پژوهشی در گلخانه دانشکده کشاورزی زنجان به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی انجام گرفت. فاکتور اول تنش شوری آب در دو سطح (چهار و هشت دسیزیمنس بر متر) به همراه عدم تنش شوری و فاکتور دوم شامل عدم کاربرد جلبک، جلبک قهوهای و جلبک اسپیرولینا به میزان دو درصد در چهار تکرار انجام شد. صفات مورفوفیزیولوژیک شامل: تعداد برگ، شاخص سطح برگ، وزن تر و خشک ریشه، وزن تر بوته، کلروفیل کل، آنتیاکسیدان، فنول کل، درصد نشت یونی، پرولین، آنزیم پراکسیداز، درصد سدیم و پتاسیم اندازهگیری شد. نتایج این پژوهش نشان داد که اثر اصلی تنش شوری و جلبک بر تمامی صفات و برهمکنش شوری و جلبک نیز در برخی صفات نظیر تعداد برگ، وزن تر و خشک ریشه، فنول کل، میزان سدیم و پتاسیم معنیدار شد. براساس نتایج مقایسه میانگین طی تیمار جلبک شاخص سطح برگ با میانگین 52/42 سانتیمتر و وزن تر بوته با میانگین 33/153 گرم در بوته و وزن تر و خشک ریشه به ترتیب با میانگینهای 42/17 و 44/6 گرم در بوته بیشترین میزان را نسبت به تیمار شاهد نشان دادند. همچنین در شرایطی که گیاه تحت تنش شوری قرار گرفت، میزان سدیم اندام هوایی افزایش یافت ولی با کاربرد جلبک اثرات تجمع سدیم در گیاه تعدیل و غلظت این عنصر تا حدی کاهش یافت. این در حالی بود که در همین سطح شوری، کاربرد جلبک اسپرولینا و قهوهای به طور معنیداری میزان سدیم اندام هوایی را کاهش داد.نتایج این پژوهش نشان داد که شوری موجب القای اثرات منفی بر خصوصیات مورفوفیزیولوژیکی در کلم زینتی شد. در بین دو نوع جلبک، جلبک اسپیرولینا واکنش بهتری در کلم زینتی نشان داد و اثر تنش شوری را کاهش داد. به عبارتی در سطوح بالای تنش شوری میتوان با کاربرد جلبک از خسارت ناشی از تنش شوری جلوگیری کرد.
