Flower and Ornamental Plants

fa ارزیابی ویژگی‌های زیباشناختی و اکولوژیکی درختان و درختچه‌های زینتی در فضای سبز شهری (بررسی موردی: منطقه چهار رشت) Evaluation of the aesthetic and ecological traits of ornamental trees and shrubs in urban green spaces (case study: region four of Rasht city) تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">برای توسعه فضا‌های سبز پایدار، بررسی گیاهان مورد استفاده در فضا‌های سبز شهری از اهمیت بالایی برخوردار است. این فضا‌ها تحت نظارت و مدیریت انسان برای بهبود شرایط زندگی و رفاهی شهروندان در شهر‌ها ایجاد و حفظ می‌شوند. ویژگی‌های زیبا‌شناختی و اکولوژیکی از جمله معیار‌های اصلی برای انتخاب درختان و درختچه‌های زینتی برای پارک‌های شهری هستند. پژوهش‌های فراوانی در رابطه با نحوه انتخاب گیاهان در فضای سبز انجام شده است اما پژوهش‌هایی که به‌‌طور خاص، ویژگی‌های زیبا‌‌شناختی درختان و درختچه‌های زینتی را مورد ارزیابی قرار دهند، کم‌تر دیده شده است. این تحقیق به شناسایی و اولویت‌بندی درختان و درختچه‌‌های زینتی در فضای سبز شهری منطقه چهار رشت از نظر کارشناسان می‌پردازد. برای بررسی نتایج و آنالیز داده‌‌ها از سه روش ای‌‌اچ‌‌پی AHP (وزن‌‌دهی و رتبه‌‌بندی شاخص‌‌ها)، روش تاپسیس TOPSIS (رتبه‌‌بندی درختان و درختچه‌‌ها بر اساس شاخص‌‌ها) و روش ویکور VIKOR (رتبه‌‌بندی چند معیاره بر اساس معیار خاص “نزدیکی” به راه‌‌حل “آرمانی”) استفاده گردید. نتایج این پژوهش نشان داد با توجه به شناسایی هفت شاخص و تعداد هشت درخت و درختچه، در بین شاخص‌‌های درختان، زیبایی‌‌منظر با ضریب 145/0 و زیبایی برگ با ضریب 125/0 رتبه‌های اول و سوم را به خود اختصاص دادند و همچنین شاخص اکولوژیک مقاومت به گرما با ضریب 138/0 در رتبه دوم و جایگاه بالایی را به خود اختصاص داد. شاخص‌‌های الگوی شاخه‌‌بندی و ارتفاع درختان به ترتیب با ضرایب 05/0 و 055/0 رتبه‌های آخر را به‌‌دست آوردند. در بین شاخص‌‌های درختچه‌‌ها شاخص زیبایی‌‌منظر با ضریب 138/0 و رنگ‌‌بندی گل با ضریب 094/0 رتبه‌‌های اول و سوم را به خود اختصاص دادند و همچنین شاخص اکولوژیک مقاومت به گرما با ضریب 121/0 در رتبه دوم و جایگاه بالایی را به خود اختصاص داد و شاخص‌‌های زیبایی برگ و مقاومت به سرما با ضرایب 054/0 و06/0 در رتبه‌‌های آخر قرار گرفتند. در بین درختان، درخت آزاد با ضریب 869/0 رتبه اول و درختان انجیلی و جینکو با ضرایب 802/0 و 745/0 در رتبه دوم و سوم قرار گرفتند و درختان لرگ و سفید‌‌پلت با ضرایب 228/0 و 240/0 رتبه‌‌های آخر را از دیدگاه کارشناسان به خود اختصاص دادند. در بین درختچه‌‌ها، درختچه‌ ارغوان با ضریب 996/0 رتبه اول و درختچه‌های توری و شیشه‌‌شور به‌‌ترتیب با ضرایب 829/0 و 821/0 رتبه‌های دوم و سوم را در بین درختچه‌‌ها از نگاه کارشناسان در فضای سبز منطقه چهار شهر رشت به‌‌دست آوردند ضمناً درختچه‌های دوتسیا و یاس زرد با ضریب‌های 286/0 و 358/0  در رتبه‌های آخر قرار گرفتند. همچنین در آنالیز داده‌‌ها به روش ویکور نیز نتایج مشابه به‌‌دست آمد که با توجه به روش به‌‌کار گرفته شده، می‌توان انتخاب گیاهان را از روش‌‌های تاپسیس، ای‌‌اچ‌‌پی و ویکور در اولویت قرار داد و در اقلیم‌های مشابه نیز به‌‌کار برد.</div> <div style="text-align: justify;">For the development of sustainable green spaces, the evaluation of plants used in urban green spaces is of great importance. These spaces are created and maintained under human supervision and management to improve living conditions and welfare in cities. Aesthetic and ecological characteristics are among the main criteria for selecting ornamental trees and shrubs for urban parks. Numerous studies have been conducted on plant selection in green spaces, but research specifically evaluating the aesthetic characteristics of ornamental trees and shrubs is less common. This study identifies and prioritizes ornamental trees and shrubs in the urban green spaces of District 4 of Rasht, Iran, based on expert opinions. To analyze the results and data, three methods were used: AHP (weighting and ranking of indicators), TOPSIS (ranking trees and shrubs based on indicators), and the VIKOR method (multi-criteria ranking based on the "proximity" to the "ideal" solution(. The results showed that among the 7 identified indicators for trees and 8 tree and shrub, among tree indices the "landscape beauty" indicator with a coefficient of 0.145 and "leaf beauty" with a coefficient of 0.125 ranked first and third, respectively, while the ecological indicator "heat resistance" with a coefficient of 0.138 secured second place. Indicators such as "branching pattern" and "tree height" with a coefficients of 0.05 and 0.055 ranked lowest. Among shrubs indices the, "landscape beauty" with a coefficient 0.138 and "flower color" with a coefficient 0.094 ranked first and third, while "heat resistance" with a coefficient 0.121 ranked second. Indicators like "leaf beauty" and "cold tolerance" with a coefficients 0.054 and 0.06 ranked lowest. Among trees, the Zelkova carpinifolia tree with a coefficient 0.869 ranked first, followed by Parrotia persica and <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Ginkgo_biloba" target="_blank">Ginkgo biloba</a> trees with a coefficients 0.802 and 0.745 ranked second and third and Pterocarya fraxinifolia and Populus caspica Bornm trees with a coefficients 0.228 and 0.240 ranked lowest according to experts. For shrubs, Cercis siliquastrum with a coefficient 0.996 ranked first, while  Lagerstroemia indica and Callistemon citrinus shrubs with a coefficients 0.829 and 0.821 secured second and third places and Deutzia gracilis’ Forsthya intermedia shrubs with a coefficients 0.286 and 0.358 ranked lowest. The VIKOR analysis yielded similar results, suggesting that plant selection in similar climates can prioritize methods like TOPSIS, AHP, and VIKOR.</div> زیبا‌‌شناختی, درختان آزاد, انجیلی, درختچه‌‌های ارغوان و توری, روش‌‌های ای‌‌اچ‌‌پی, تاپسیس, ویکور Aesthetic, Zelkova carpinifolia trees, Parrotia persica, Cercis siliquastrum and Lagerstroemia indica shrubs, AHP, TOPSIS, VIKOR methods 353 380 http://flowerjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-362-1&slc_lang=fa&sid=1 Taher Deljooye Tohidi طاهر دلجوی توحیدی mani_lakan@yahoo.com 10031947532846004217 10031947532846004217 No University of Guilan دانشگاه گیلان Mohammad Reza Khaledian محمدرضا خالدیان mkh572000@yahoo.com 10031947532846004218 10031947532846004218 Yes University of Guilan, دانشگاه گیلان Moazzam Hassanpour Asil معظم حسن‌پور اصیل hassanpour1@gmail.com 10031947532846004219 10031947532846004219 No University of Guilan, دانشگاه گیلان Abdullah Hatamzadeh عبدالله حاتم‌زاده hatamzadeh@guilan.ac.ir 10031947532846004220 10031947532846004220 No University of Guilan, دانشگاه گیلان Mahmood Ghasemnezhad محمود قاسم‌نژاد ghasemnezhad@guilan.ac.ir 10031947532846004221 10031947532846004221 No University of Guilan, دانشگاه گیلان