fa القای موتاسیون در گیاه لیلیوم (Lilium longiflorum) با استفاده از پرتو گاما در شرایط درون شیشه‌ای اصلاح و تولید ارقام جدید گیاهان زینتی و تکثیر و پرورش آن‌ها صنعتی رو به رشد و در حال گسترش است. بدلیل جایگاه لیلیوم در بازارهای داخلی و خارجی و ارزش این گیاه زینتی به عنوان چهارمین گل شاخه بریده دنیا، انجام تحقیقات منسجم برای افزایش تنوع در این گیاه ضروری به نظر می‌رسد. این پژوهش با هدف بررسی اثر پرتوی گاما بر القای جهش در گیاه لیلیوم در شرایط درون شیشه‌ای و شناسایی تغییرات ژنتیکی با استفاده از نشانگر مولکولی ISSR انجام شد. تیمار تابشی پس از باززایی ریزنمونه‌های لایه سلولی نازک فلس‌های پیاز رقمOT Yellow در محیط کشت MS حاوی 1 میلی‌گرم در لیتر BA و 5/0 میلی‌گرم در لیتر NAA با دُزهای 2، 6 و 10 گری پرتو گاما کبالت 60 اعمال شد. بررسی تغییرات مولکولی موتانت‌های حاصل از القای پرتو گاما با نشانگرISSR نشان داد که تیمار جهش توانسته چندشکلی نسبتاً بالایی در آن‌ها ایجاد کند. با توجه به نتایج بدست آمده از این تحقیق تمامی تیمارها باعث تغییرات ژنتیکی شده‌اند اما تیمار تابشی با شدت 2 گری از لحاظ ایجاد تنوع و همچنین عدم اختلال در باززایی ریزنمونه‌ها کارآمدتر بوده است. همچنین نشانگر ISSR قدرت تمایز خوبی را به منظور تعیین تنوع ژنتیکی نشان داده است. این نتایج نشان‌دهنده قدرت و کارایی پرتو گاما در ایجاد تنوع ژنتیکی می‌باشد که به‌نژادگر را جهت بهبود واریته‌های گیاهی با خصوصیات مطلوب کمک می‌نماید. Breeding and production of new varieties of ornamental plants as well as their propagation and developing are an expanding industry. Researches find it necessary to increase the genetic variation in Lilium, because of value of this ornamental plant as the fourth cut flower in the world. The present study was carried out to investigate gamma radiation effects on in vitro mutation induction in Lilium. ISSR markers were used to determine genetic variation in resulting explants. Thin cell layer (TCL) explants were treated with 2, 6 and 10 Gy of gamma rays. Treated explants were cultured in MS medium supplemented with 1 mg/l BA and 0.5 mg/l NAA. Results showed all treatments induced genetic diversity, but the optimal dose was 2 Gy, because of increase diversity and survival rate of explants. The results confirmed the efficiency of ISSR markers for detection of genetic variations. Furthermore, the results suggested that mutatants induced by gamma irradiation are not only as a source for genetic variations but also as a useful tool for early selection of desirable mutants by breeders. پرتو گاما, لیلیوم, موتاسیون,نشانگر مولکولی, ISSR. Gamma ray, Lilium, Mutation, Molecular marker, ISSR 27 36 http://flowerjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-29-32&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Keykha فاطمه کیخا keykhafatemeh@yahoo.com 1003194753284600991 1003194753284600991 Yes Department of Ornamental Plant Biotechnology, Iranian Academic Center for Education, Culture and Research, Branch of Mashhad, Mashhad, Iran. Mahboobeh Yazdi محبوبه یزدی 1003194753284600992 1003194753284600992 No Department of Plant Breeding and Biotechnology, College of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran Ahmad Sharifi احمد شریفی 1003194753284600993 1003194753284600993 No Department of Ornamental Plant Biotechnology, Iranian Academic Center for Education, Culture and Research, Branch of Mashhad, Mashhad, Iran. Zahra Nemati زهرا نعمتی 1003194753284600994 1003194753284600994 No Department of Horticultural Science and Landscape, College of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. Azadeh Khadem آزاده خادم 1003194753284600995 1003194753284600995 No Department of Ornamental Plant Biotechnology, Iranian Academic Center for Education, Culture and Research, Branch of Mashhad, Mashhad, Iran. Abdolreza Bagheri عبدالرضا باقری 1003194753284600996 1003194753284600996 No Department of Plant Breeding and Biotechnology, College of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.