|
بررسی اجمالی نگرش اسلام و قرآن کریم به محیط‌زیست و باغ‌سازی
|
مریم دهستانی اردکانی*   |
| دانشگاه اردکان |
|
|
چکیده: (1494 مشاهده) |
در اسلام، رابطه بین انسان و محیط زیست طبیعی عمیقاً ریشه در آموزه‌های مذهبی دارد که ارزش‌های زیست‌محیطی را به عنوان جنبه‌های اساسی ایمان تثبیت می‌کنند. قرآن کریم چارچوب جامعی را ارائه می‌دهد که آگاهی زیست‌محیطی را با اعمال معنوی یکپارچه می‌سازد، در مورد آسیب رساندن به زمین هشدار می‌دهد و آنچه را که می‌توان "دین سبز" توصیف کرد، پایه‌گذاری می‌کند که بر رابطه جدایی‌ناپذیر بین ایمان و طبیعت تأکید دارد. این بعد زیست‌محیطی اسلام، تعهدات اخلاقی را فراتر از تعاملات انسانی گسترش می‌دهد تا مسئولیت ما در قبال جهان طبیعی را نیز شامل شود. از دیدگاه قرآن، طبیعت هم نیازهای مادی و هم نیازهای غیرمادی انسان را برآورده می‌کند. اسلام، به‌عنوان دینی الهی و جهانی، انسان را خلیفه‌ی خدا بر زمین می‌داند و او را به پاسخ‌گویی در برابر رفتار خود با محیط زیست و بهره‌گیری مسئولانه از منابع طبیعی فرا می‌خواند. اسلام، در حالی که بهره‌مندی از منابع طبیعی را مجاز می‌داند، هرگونه اسراف و تخریب محیط زیست را منع می‌کند. در طول تاریخ، بناها و مجموعه‌های مذهبی، فضاهای سبز و باغ‌ها را به عنوان اجزای جدایی‌ناپذیر طراحی خود گنجانده‌اند. گیاهان به عنوان "ابزاری قدرتمند در دستان معماران برای ایجاد و غنا بخشیدن به کیفیت فضا خصوصا در اماکن مذهبی" عمل می‌کنند. باغ‌ها و فضاهای سبز مذهبی، به طور سنتی، اهدافی فراتر از زیبایی‌شناسی داشته‌اند. آنها مکان‌هایی برای تعمق، دعا و گردهمایی‌های اجتماعی فراهم می‌کنند و در عین حال، پلی نمادین بین قلمروهای زمینی و الهی ایجاد می‌نمایند. این مناظر مقدس اغلب منعکس کننده اصول کلامی و ارزش‌های فرهنگی خاص سنت‌های مذهبی خود هستند و محیط‌هایی را ایجاد می‌کنند که از عبادت و اعمال معنوی پشتیبانی می‌کنند. ادغام پوشش گیاهی در محیط‌های مذهبی، کارکردهای عملی نیز دارد و سایه ایجاد می‌کند، مسیرها را مشخص می‌نماید و اقلیم‌های خرد مطبوعی را برای بازدیدکنندگان فراهم می‌آورد. این بعد کاربردی، جنبه‌های نمادین و معنوی را تکمیل می‌کند و منجر به ایجاد محیط‌های جامعی می‌شود که به نیازهای جسمی و متافیزیکی عبادت‌کنندگان پاسخ می‌دهند. باغ‌های اسلامی در مناطق مختلف جهان اسلام، از مغرب تا ایران و فراتر از آن، ویژگی‌های متمایزی را توسعه دادند، با این حال، همواره اصول اساسی اسلامی وحدت، هماهنگی و احترام به طبیعت را تجسم بخشیدند. این سنت‌های باغ‌سازی، نه‌تنها بر طراحی منظر، بلکه بر هنر اسلامی، شعر و رویه‌های فرهنگی در طول تاریخ نیز تأثیرگذار بوده‌اند. |
|
| واژه‌های کلیدی: اسلام، باغ ایرانی، بهشت، فضای سبز، مسجد |
|
|
متن کامل [PDF 650 kb]
(251 دریافت)
|
نوع مطالعه: مروری |
موضوع مقاله:
عمومى
دریافت: 1404/1/6 | پذیرش: 1405/3/18 | انتشار: 1405/3/18
|
|
|
|
|
|
